Jaarverslag

VERANTWOORDING GEVOERDE BEHEER

Verantwoording gevoerde beheer in het jaar 2015 inzake de bezittingen van de Stichting van Teyens Fundatie en van de besteding van de middelen.

A. BESTUUR

Het College van Regenten is als volgt samengesteld:

 - de heer T.R. Wiersma                     voorzitter
 - de heer P.U. Hoekstra                     secretaris/penningmeester
 - mevr. L. Möller – Roosjen                vice-voorzitter

 - mevr. R. ter Steege – Kuiper
 - de heer N.Veltman
 - de heer B. van de Lagemaat
 - de heer H. Hoen

Het bestuur wordt ondersteund door een rentmeester de heer T.A.J. van Eysinga en door een administrateur de heer S.A. Twijnstra.

Het College van Regenten vergaderde in 2015 vijf keer: 12 januari, 2 maart, 20 april, 7 september en op 9 november.

Op verzoek van de administrateur is door de belastingdienst, team ANBI, onderzoek gedaan naar de houdbaarheid van de ANBI-status van de stichting. Het rapport van dit onderzoek geeft aan dat als er geen statutenwijziging komt c.q. de stichting er niet in slaagt de middelen voor 90% of meer aan goede doelen te besteden, de ANBI-status niet langer houdbaar is en per 1 januari 2016 zal komen te vervallen. Dit zal in de eerste vergadering van januari 2016 aan de orde worden gesteld.

 B. LANDERIJEN

 Verantwoording gevoerde beheer in het jaar 2015 inzake de bezittingen van de Stichting van Teyens Fundatie.

1. Algemeen.

Citaat uit verlag 2014:

Na jaren van steeds maar betere bedrijfsresultaten en dus hogere pachtprijzen is er m.i.v. de pachtnormen 2011 sprake van een lichte daling in de pachtprijzen voor melkveehouderij-bedrijven.

De akkerbouw kent na vele magere jaren sinds enige jaren structureel verbeterde resultaten.

De normen 2014 – toe te passen in 2015 - vertonen echter toch weer een lichte daling met 6%, tegenover een stijging met 15% voor de normen 2013. Deze fluctuaties worden veroorzaakt omdat de pachtnormen deels gekoppeld zijn aan de bedrijfsresultaten over de voorgaande vijf jaren op basis van gegevens van het Landbouw Economisch Instituut (LEI).

Inmiddels zijn er vanuit de praktijk erg veel vragen over met name het pachtprijzen beleid, erin resulterend dat professor Bruil een evaluatierapport pachtwetgeving heeft geschreven, wat inmiddels tot heftige discussies heeft geleid en is gevolgd door het akkoord van Spelderholt. Dit akkoord is gesloten tussen de Federatie Particulier Grondbezit, de Bond van Landpachters, LTO (de boerenbond) en NAJK (de jongeren-boerenbond), onder leiding van Mr. Valk, voorzitter van de Centrale Grondkamer en lid van het Pachthof te Arnhem.

Ook in dit akkoord zitten een aantal punten, waar partijen het niet eens over zijn, o.a. de vraag hoe lang er sprake moet zijn van overgangsrecht.

In de huidige situatie zijn er twee pachtvormen: de reguliere pacht met maximale bescherming voor de pachter, denk aan verlenging, indeplaatsstelling, voorkeursrecht tot koop en een gemaximeerde pachtprijs.

De geliberaliseerde pacht is geheel vrij, geen bescherming voor de pachter en geen maximumpachtprijs.

In het akkoord van Spelderholt is gezocht naar een evenwicht en wel als volgt: pachter betaalt voor continuïteit en verpachter krijgt lagere pachtprijs naarmate hij minder continuïteit biedt. Dit uit zich in een vrije pachtprijs voor reguliere pacht, wat wel kan worden beperkt in de tijd, loopbaanpacht genoemd voor bijv. 30 jaar.

Bij geliberaliseerde pacht van kortere periodes wordt de pachtprijs wel gereguleerd.

Partijen, die betrokken zijn bij het akkoord blijken, na raadpleging van hun achterban, niet op een lijn te zitten met als pijnpunten, dat de verpachters geen enkele prijstoetsing willen en dat pachters met name pleiten voor een eeuwigdurend overgangsrecht, zeer waarschijnlijk leidend tot uitsterven van de reguliere pacht in Nederland.
De politiek is dus aan zet en dat is verontrustend, nu de pacht-discussie al decennia lang duurt en er nog steeds geen voor iedereen passende systematiek is ontwikkeld.
Het gaat bij de pachtnormen echter om marginale fluctuaties en de grondprijzen blijven, paradoxaal genoeg, wel een stijgende lijn vertonen. Dat heeft alles te maken met de steeds strenger wordende Bemestingsnormen. Minder mest betekent minder opbrengst, dus een grotere land behoefte bij de boeren. Vraag en aanbod spelen hier de hoofdrol.

Door het steeds stringentere beleid van de banken is er een toename van de vraag naar beleggers die de gronden dan kopen en ver(erf)pachten. Ook de van Teyens Fundatie krijgt deze vragen, maar kan daar niet steeds aan voldoen natuurlijk. De middelen moeten er immers wel zijn!

Inmiddels is het genoemde akkoord van Spelderholt weer van tafel, niet gefiatteerd door de leden van de Bond van Landpachters. Achter de schermen wordt alsnog gezocht naar een oplossing, om te voorkomen dat het pachtdossier een politieke speelbal wordt met alleen maar verliezers. Het overschot aan melkproductie – ontstaan na het verdwijnen van de quotering – heeft tot nieuwe maatregelen van de overheid geleid, nl. het invoeren van de zgn. fosfaatrechten. Meer melk betekent meer mest en dat betekent strijd met de Europese regels.
Naast het feit, dat de banken door deze nieuwe onzekerheid – de uitwerking van het systeem van fosfaatrechten laat nog op zich wachten – nauwelijks nog financieringen verstrekken aan boeren, is ook de melkprijs die de boeren krijgen gezakt naar een historisch dieptepunt door de overproductie. Kortom, de melkveehouderij heeft het zwaar. Gelukkig hebben de (erf)pachters wel hun pachtgelden betaald, zij het af en toe pas na druk van de kant van het rentmeesterskantoor.

2. Bestuurszaken.

Het bestuur vergadert periodiek en zonodig is de rentmeester aanwezig om lopende zaken toe te lichten vanuit de commissie onroerende zaken, waar de heer Veltman en mevrouw ter Steege zitting in hebben.

Ook afgelopen jaar bezocht de rentmeester een drietal bestuursvergaderingen om de lopende zaken toe te lichten.

Het bestuur bezocht met een paar leden ook in 2015 een paar (erf)pachters, alles om de contacten goed te houden en interesse te tonen.

3. Beheerszaken/transacties.

De Stichting en de (erf)pachters maken het goed. Nadat in 2012 het grondbezit kon worden uitgebreid met twee kavels nabij Tirns en Hidaard, ter grootte van totaal ca 46.50 ha., is in 2015 gezocht naar een, vooralsnog laatste kavel ter afronding van het agrarisch bezit van de Stichting.

Ultimo 2014 waren er vergaande onderhandelingen om een kavel ter grootte van ruim 40 ha. grond te Warfstermolen aan te kopen, wat in begin 2015 is vast gelopen, nu de boeren een deel van de gronden zelf kochten en de rest met een andere belegger.|
Eind 2015 werd een kavel mooie kleigrond nabij Wommels aangekocht ter grootte van ongeveer 26 ha. De erfpachter is voormalig pachter de heer Bonnema. 

De gemeente Opsterland benaderde in 2014 twee erfpachters van woninglocaties aan het Kerkepad Oost (20 en 22) over vermeend gebruik van gemeentegrond. Na overlegging van bewijsmateriaal (getuigenverklaringen en foto’s) door het college, heeft de gemeente erkend dat er sprake is van verjaring. Begin 2015 is e.e.a. via notariële akte gecorrigeerd. Daarbij is de grond onder de lopende erfpacht gebracht, zonder gevolgen voor de erfpachtscanon, omdat zowel erfpachter als grondeigenaar in de veronderstelling verkeerden dat de bestaande situatie in eigendom was bij de van Teyens Fundatie. Feitelijk gaat het om een rectificatie: een formele aanpassing aan de huidige situatie, zonder verhoging van de canon.

In 2015 zijn er problemen ontstaan m.b.t. de in het dorp gelegen erfpachtgronden. De erfpachter van de Paerdemarckt houdt zich al jaren niet aan de voorwaarden uit de erfpachtovereenkomst. Zo pleegt hij geen onderhoud aan het erfpachtgoed, de tuin, evenmin aan de opstallen en wordt het huis niet bewoond. Na gesprekken en toezeggingen van erfpachter is er geen enkele verbetering in de situatie gekomen, reden dat het bestuur thans advocaat mr J. van de Meulen uit Joure heeft ingeschakeld.

Door onduidelijke formuleringen in het erfpachtcontract van de Zandhoeve, is er een lange discussie ontstaan over de aanpassing van de canon en aan mr. Van der Meulen is advies gevraagd of de overeenkomst opgezegd kan worden tegen 2020.

De rentmeester is verzocht een advies te maken over de vraag of het verstandig is de erven in (bloot) eigendom te houden.

Tulip Oil legde een leiding aan in de landerijen te Ureterp, welke zaak begin 2015 notarieel en financieel zou worden afgehandeld. Door allerlei complicaties zal de afwikkeling nu aanvang 2016 plaatsvinden.

Ook met Wetterskip Fryslan is na lange discussies een oplossing gevonden – met dank aan de voorzitter mr. Wiersma - om te komen tot het vestigen van een opstalrecht voor de aanleg van een rioolpersleiding.

Vitens legde een waterleiding aan in de landerijen te Grou en dit heeft geleid tot een dermate vervelende discussie, dat de stichting een advocaat heeft moeten inschakelen en de opdracht heeft gegeven om Vitens begin 2015 te dagvaarden. Medio 2015 is deze zaak opgelost, waarbij de Stichting heeft gekregen wat was afgesproken en waar Vitens zich pas na tussenkomst van mr. van der Meulen aan wenste te houden.

4. Tot slot.

Citaat uit verslag 2014:

Inmiddels is er duidelijkheid over het Europese Landbouw (Plattelands) beleid na 2014. De toeslagrechten worden in de komende jaren afgebouwd naar een zgn. flat-rate, hetgeen betekent dat ieder ha. cultuurgrond dezelfde inkomenstoeslag krijgt vanaf 2019. Thans zijn er ha’s die meer toeslagen opleveren en ha’s die minder opleveren; in een periode tot 2019 wort toegewerkt naar genoemde flat-rate.

Nu de melkquotering per 1 april 2015 vervalt, zal er sprake zijn van een toenemende productie, wat eind 2014 al leidde tot een lagere prijs voor de boeren. De fabrieken anticiperen op de hogere aanvoer en zullen de eerste jaren moeten zoeken naar nieuwe afnemers, wat aanvankelijk tot een lagere prijs zal leiden.

Voor bedrijven, gelegen in de nabijheid van zuur-gevoelige gebieden, de zgn. Natura-2000 gebieden gelden voor de bedrijfsgebouwen strenge normen i.v.m. de uitstoot van stikstof. Inmiddels is de zgn. PAS (programmatische aanpak stikstof) - regeling door het parlement aangenomen, wat boeren meer ontwikkelingsruimte kan geven door de totale uitstoot per gebied gelijk te houden en uitbreiders kunnen profiteren van stoppers.

Inmiddels zijn er grote nieuwe problemen afgekomen op met name de melkveehouders, zoals de fosfaatrechten, de lage melkprijs, de lastige financieringen enz., zie boven beschreven.

De Stichting heeft het eeuwige leven en zal samen met haar (erf)pachters deze lastige periode ongetwijfeld weer te boven komen.

B. BOSSEN

1. Bosheuvel
Afgelopen jaar is binnen het Wallebos een speelheuvel ingericht. De stichting Speelheuvel is verantwoordelijk, de Van Teyens Fundatie heeft haar grond beschikbaar gesteld. Geconcludeerd wordt dat iedereen zeer tevreden is met de inrichting van de Bosheuvel. De heuvel is mooi ingericht en er worden enthousiaste reacties ontvangen uit het dorp. Binnenkort worden nog bankjes geplaatst bij de heuvel en worden nog bomen geplant. Door de stichting Bosheuvel is een beheerplan aangeleverd. Centrale afspraak daarin is dat de Stichting Speelheuvel garandeert dat zij verantwoordelijk zijn voor goed beheer: beheer-en  en onderhouds-werkzaamheden worden door de stichting Bosheuvel zelf uitgevoerd, met inzet van vrijwilligers en Talant.

2. Wallebos
De aanplanten van 2013 komen slecht van de grond. De aangeplante beuken hebben te kampen met vraatschade. Wel komt er veel natuurlijke verjonging van naaldhout op. Het is een zorgpunt of de beuk daar goed mee kan opgroeien. Vooralsnog wordt voorgesteld om de ontwikkeling een jaar aan te zien.
Dit jaar is het gaas op het Vlonderpad vervangen en zijn de palen bij het grote entreebord vervangen.

3. It Mear
Het fietspad op It Mear is deze zomer verhard door de gemeente Smallingerland. De dode en minder vitale bomen langs het pad zijn door de gemeente verwijderd en er is half verharding aangebracht. Er is met de gemeente Smallingerland een overeenkomst afgesloten dat de gemeente het onderhoud op zich neemt. Er worden nog houten hekwerken geplaatst bij de ingang vanaf de Gealeane en het tunneltje onder de A7.

4. Recreatieve routes
De verschillende routes zijn afgelopen jaar aangelegd door het Wallebos en Reigerbos. De MTB-route is ten oosten van de A7 buiten het Reigersbos gehouden, dit in verband met de aanwezigheid van meerdere dassenburchten. Van een vermeende aangifte tegen de Bosgroep omdat de route te dicht bij deze burchten zou liggen heeft de Bosgroep niets meer vernomen. Eind dit jaar/begin volgend jaar worden de verschillende routes bewegwijzerd.

5. ELAN
De subsidieaanvraag die we hebben ingediend bij ELAN (overkoepelde agrarische natuurvereningen) voor beheer van landschapselementen die de stichting zelf in beheer heeft (o.a. Brouwersleane) is afgewezen. In de omgeving waren te weinig aanmeldingen om de noodzakelijk hoeveelheid te halen voor een cluster. Om in aanmerking te komen moeten meer gebruikers mee doen. 

6. Illegale vellingen Boswet
Er is weer een melding ontvangen voor illegale velling van de Boswet, dit maal op perceel F2225. Achteraf bleek hier sprake van een vergissing van de Boswetcontroleur:  het betrof illegale velling op perceel F2227 welke niet in eigendom is van de Fundatie.

Ten aanzien van de melding van een  illegale velling F1080 bij het Reigerbos hebben we tot 1 juni 2017 de tijd om te herplanten. Met de pachter wordt dit afgestemd.

7. Prunusbestrijding
In het Reigersbos is prunus bestreden. 

8. Brouwersleane
Eind 2015 is er een subsidieregeling opengesteld voor herstel van cultuurhistorische elementen. De Bosgroep dient, in opdracht van de van Teyens Fundatie  een aanvraag in voor herstel van het Brouwersleantje. Er is sprake van achterstallig onderhoud, het pad is nagenoeg dichtgegroeid en jaren niet onderhouden. Een onderhoudsbeurt is noodzakelijk.

9. Beheergebieden
De provincie stopt met de financiering van botanisch agrarisch natuurbeheer. Dit heeft invloed op de subsidiemogelijkheden voor het perceel onder het Wallebos, dat is niet meer mogelijk.

10. Financiën
De bosgroep heeft in 2015 voor de Fundatie uren besteed aan de subsidieaanvraag ELAN, de Bosheuvel en It Mear. Verder zijn er zijn opbrengsten uit houtverkoop en er zijn kosten gemaakt voor herstel van het vlonderpad en herstel paden borden Wallebos.

C. Commissie Verlenen van Bijdragen (VVB)

Samenstelling commissie:

Mevr. L. Möller-Roosjen

Dhr. B. van de Lagemaat

Dhr. H. Hoen

1. Aanvragen
In 2015 hebben 46 maatschappelijke organisaties een aanvraag ingediend voor financiële ondersteuning bij de van Teyens Fundatie. Hiervan zijn 26 gehonoreerd, 20 zijn afgewezenen, voor het overgrote deel omdat de aanvraag niet voldeed aan de uitgangspunten van de van Teyens Fundatie. In een enkel geval is de aanvraag afgewezen omdat de noodzaak om een financiële bijdrage ontbrak.

Ten opzichte van 2014 een stijging van het aantal aanvragen.

2. Werkwijze commissie VVB
Allereerst toetst de commissie VVB elke aanvraag aan artikel 2 van de statuten waarin de doelstelling van de van Teyens Fundatie staat beschreven. Verder kijkt de commissie naar aspecten als noodzakelijkheid en onderbouwing van een aanvraag en wat brengt een aanvrager zelf aan middelen in. Dat laatste is van belang om te voorkomen dat een activiteit nagenoeg volledig afhankelijk is van de bijdrage van de van Teyens Fundatie.

3. Verantwoording
Bij de beoordeling van de aanvragen tracht de commissie streng doch rechtvaardig te zijn en datzelfde geldt ook voor de verantwoording.

Aanvragers dienen zich er van bewust te zijn dat er een evenwicht dient te zijn tussen datgene wat men voor ogen had en datgene wat men uiteindelijk gerealiseerd heeft.

4. Toekenningen

In 2015 is onder meer aan de volgende organisaties financiële steun verstrekt c.q. toegezegd:

- Concert van het Frysk Jeugdorkest voor de hoogste klassen basisonderwijs in
   Opsterland

- Sanitaire voorziening Polderhoofdkanaal Nij Beets

- Opknapbeurt Fûgelhelling Ureterp

- Ouderenopvang gemeente Opsterland

- Voedselbank (d.m.v. voedselpakketten via bij voorkeur dorpswinkels)

- Iepenloft Opsterlân

- Dr. Schreuder-reisje

- 4 mei  Herdenking

- Tropische Kas Beetsterzwaag

- Stichting leergeld

- Kunsthuis Syb

- Manege onder de Linde

- Museum Opsterland (bijdrage lift)

De volledige opsomming staat op de website van de stichting.